Gelderse-Lokale-Democratie

Gelderse lokale democratie in beweging

Voor de derde keer werd op donderdag 6 februari een conferentie georganiseerd met als thema ‘Vernieuwing van lokale democratie’. Dit jaar was er extra aandacht voor de lokale democratie in beweging: wat gebeurt er allemaal in onze provincie? Hoe gaan gemeenten om met rolveranderingen van de overheid? En hoe betrekken we de inwoners bij ons beleid?

Stellingen

Al snel na de opening door dagvoorzitter Eveline van Rijswijk werden gedeputeerden Peter van ’t Hoog en Jan Markink naar voren gevraagd. Beide heren gingen met elkaar en met het publiek in gesprek. Dit deden ze aan de hand van stellingen als ‘Door het initiatief van bewoners als uitgangspunt te nemen, vergroot je de kloof juist tussen groepen die initiatief nemen en de groep die dat niet kan’ en ‘Provincie en gemeenten weten niet hoe ze om moeten gaan met inwoners die niet (meteen) van zich laten horen’. Een mooie aftrap van deze middag.

Vrijheid en autonomie

Daarna was het woord aan Prof. Dr. Paul Frissen. Op een prikkelende manier nam hij de aanwezigen mee in de mogelijke toekomsten van burgerparticipatie. Het idee is dat de samenleving meer voor zichzelf moet zorgen en dat de overheid terug treedt. Tegenwoordig zijn er daarom veel initiatieven vanuit burgers om de wereld een beetje beter te maken, maar er zijn ook veel regels en procedures waar zij tegenaan lopen. Die regels zijn er om iedereen gelijk te maken voor de overheid. Maar als burgers zelf iets doen en je laat dat als overheid gebeuren, dan zijn die regels niet van toepassing want dan mogen burgers dat zelf bedenken. De overheid kan dat mogelijk maken door vrijheid en autonomie te laten aan die burgerinitiatieven en het niet in het kader van algemene regels te plaatsen. Dat heeft wel een consequentie, namelijk dat er dingen gebeuren die de overheid of burgers niet bevallen. En dan moet er weer ingegrepen worden. De vraag is in hoeverre je als overheid met maatwerk gaat werken in relatie tot burgerparticipatie. Frissen sloot zijn verhaal af met de opmerking dat de grootste opgave voor de overheid bij burgerparticipatie is om zich er niet mee te bemoeien.

In de praktijk

Na deze inleiding was het tijd om naar de workshops te gaan. In totaal waren er acht verschillende workshops en twee rondes. Vanuit de hele provincie vertelden gemeenten over hoe zij omgaan met burgerparticipatie. De gemeente Nunspeet betrekt bijvoorbeeld inwoners actief bij de herontwikkeling van een park. De gemeente Oldebroek werkt met een burgerbegroting en de gemeente Harderwijk organiseert jaarlijks de ‘Maand van Burgerschap’. Eveline van Rijswijk deelde de beste – wetenschappelijk verantwoorde – adviezen hoe je op lokaal niveau komt tot meer diversiteit. Open Embassy ging in op inclusieve lokale democratische vernieuwing.

Aan het einde van het programma was er nog ruimte om na te praten onder het genot van een streetfoodbuffet. We kijken terug op een geslaagde en inspirerende middag!

Klimaatadaptatie Noord-Veluwe

“Klimaatverandering: tijd om de handen uit de mouwen te steken.”

Wateroverlast, droogte en extra doden door hitte. Het kwam allemaal aan bod tijdens de regionale bijeenkomst ‘Klimaatsverandering in onze regio, wat gaan we eraan doen?’ voor raadsleden die 4 februari plaatsvond op het Bouw & Infra Park in Harderwijk. Ruim zestig bestuurders en specialisten van gemeenten, waterschap, veiligheidsregio en GGD uit de regio Noord-Veluwe gingen in gesprek over een klimaatvriendelijke regio.

Informatiemarkt

De bijeenkomst ging van start met een informatiemarkt. Ambtenaren en deskundigen waren hier aanwezig om uitleg te geven over de gevolgen van de klimaatsveranderingen en welke maatregelen mogelijk zijn. Ook liet elke gemeente zien welke projecten bij hen spelen. Er zijn bijvoorbeeld veel initiatieven die ervoor zorgen dat regenwater beter de bodem in kan stromen, zoals het planten van extra bomen.

Gezamenlijk

De bijeenkomst werd daarna geopend door Bob Bergkamp, wethouder van de gemeente Oldebroek. Bergkamp benadrukte dat de veranderingen in het klimaat vragen om een gezamenlijke aanpak en creatieve oplossingen. Het uitwisselen van kennis en ervaringen is daarbij van groot belang. Daarom werkt de gemeente Oldebroek samen met de andere gemeenten in de regio. Er wordt nu een lijst opgesteld van maatregelen die de gevolgen van de klimaatsverandering moeten beperken. In het najaar wordt deze lijst besproken met de gemeenteraad. Het doel is om met alle overheden op de Veluwe eind 2020 het gezamenlijke maatregelenpakket vast te stellen.

Waterstromen

Frans ter Maten van Waterschap Vallei en Veluwe gaf aan dat veel problemen worden veroorzaakt door te veel of juist te weinig water. Maar omdat de waterstromen op de Veluwe sterk met elkaar samenhangen, zijn deze problemen niet eenvoudig op te lossen. In de zomer van 2018 zijn pompen ingezet om water ‘de bult’ op te pompen. Maar als we niet opletten, verbranden we veel energie met het rondpompen van water, aldus Ter Maten. Dat is niet echt duurzaam.

Risico’s

Lex Groenewold (GGD Noord- en Oost-Gelderland) liet de resultaten zien van een onderzoek naar de hitte van 2019. De gemiddelde temperatuur in de slaapkamers liep op tot 28 graden met uitschieters naar 40 graden. Voor veel mensen was dit veel te warm. We moesten 400 extra doden betreuren. De oplossing ligt in het goed ventileren van woningen en het planten van bomen en struiken. Terecht werd opgemerkt dat dit niet makkelijker wordt als de tuinen van de nieuwbouwwoningen steeds kleiner worden.
Bruno Goddijn (Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland) voorziet een uitdagende toekomst voor de brandweer. Meer kelders die leeggepompt moeten worden na een hoosbui en meer natuurbranden door de droogte en hitte. Het is natuurlijk beter als we rampen voorkomen doordat we bewust zijn van de risico’s en zelfredzaam zijn. Een belangrijk oproep legde hij ook neer bij de gemeentebestuurders. Zorg dat de inrichting van je gebied slim in elkaar zit. Het omgevingsplan dat gemeente binnenkort gaan opstellen, is een belangrijk hulpmiddel om rampen te beperken.

Bewustwording is onvoldoende

De bijeenkomst werd afgesloten door Kirsten Ruitenberg, gedragspsycholoog bij Novimores. Zij kwam met leuke ideeën om te zorgen dat we ons allemaal gaan inzetten voor duurzaamheid. De eerste stappen in de regio zijn al gezet door samen met hoveniers en stratenmakers te bespreken hoe er meer groen kan komen in de straten en tuinen. Bob Bergkamp sloot de bijeenkomst af. Hij concludeerde dat er voor overheden een mooie uitdaging ligt om de benodigde acties van burgers en bedrijven echt op gang te krijgen.

Klimaatadaptatie Noord-Veluwe

Raden-aan-het-stuur-Rijk-Nijmegen

Raden aan het stuur bij gemeenschappelijke regelingen

Op maandagavond 3 februari werden de raadsleden van het Rijk van Nijmegen verwelkomd in het Vrijheidsmuseum te Groesbeek. Een prachtige locatie voor de tweede bijeenkomst in de reeks ‘Grip op samenwerking: Raden aan het stuur’.

Vrijheid

Voorafgaand aan de inhoudelijke bijeenkomst kregen de aanwezigen een rondleiding langs de highlights van het vernieuwde museum. Oorlog (en vooral de Tweede Wereldoorlog) en vrijheid worden vanuit verschillende perspectieven bekeken. Ook het bijzondere gebouw, een duurzame constructie die lijkt op een parachute, werd tijdens de rondleiding besproken. Directeur Wiel Lenders vertelde tijdens de opening over hoe de samenwerking binnen de regio rond de herdenking van 75 jaar vrijheid is ontstaan. Een mooi voorbeeld van hoe vanuit de samenleving ideeën tot stand komen. Vervolgens introduceerde avondvoorzitter Rona Vree (raadslid gemeente Berg en Dal) de plenaire spreker.

Gemeenschappelijke regelingen

Rob de Greef begon met een korte uitleg over wat gemeenschappelijke regelingen zijn. Wie legt verantwoording af aan wie? En hoe zit het met de legitimiteitsketen? Vervolgens ging hij dieper in op de rol van de gemeenteraad. Wat is het juiste moment om iets te vinden? Wanneer ben je eigenlijk gewoon te laat? Rob de Greef riep de aanwezige raadsleden op om gemeenschappelijke regelingen te stimuleren een oplegger te maken bij de kadernota. Hierin staan de belangrijkste zaken die het komend jaar veranderen, zodat raadsleden zich daarin kunnen verdiepen. Deze kan dan bij het jaarverslag van het jaar erna ook gebruikt worden om te kijken of de gewenste resultaten zijn bereikt. Daarnaast wees hij de aanwezigen op het voorstel van de aankomende wetswijziging, waarin gemeenschappelijke regelingen inspraak moeten regelen. Denk er goed over na op welk niveau je dat doet, en hoe je dan de participatie regelt.

Politieke keuzes

Als afsluiter gaf Rob de Greef aan dat bij besluitvorming niet alleen overwegingen van zakelijkheid en doelmatigheid een rol spelen. Ook moeten er bewust politieke keuzes worden gemaakt. Je kan als gemeente niet onbeperkt geld bijdrukken. Als het ene meer gaat kosten, heb je elders minder geld voor. Probeer de verschillende begrotingen als een geheel te bekijken en durf de gevraagde politieke keuzes te maken.

Raad in beraad

Na een korte pauze gingen de aanwezige raadsleden in deelsessies aan de slag met de methode Raad in beraad. In elke deelsessie werd één van vier gemeenschappelijke regelingen (ODRN, GGD, MGR en Veiligheidsregio) met behulp van een casus besproken. In groepen van tien tot twaalf personen ging men onder leiding van een griffier of raadsadviseur aan de slag. De avond werd afgesloten met een borrel in het museumcafé en wordt ongetwijfeld vervolgd.

Sterk staan als griffier

Voor de tweede maal kwamen de griffiers uit Gelderland bijeen voor een goed gesprek. Op vrijdag 17 januari spraken zij met elkaar over hoe je je staande houdt als griffier. Het werd een serieuze, maar ook leuke middag vol tips om sterk te staan.

Spanning in het speelveld

Na een warm welkom van Bob Roelofs (griffier provincie Gelderland) en Dorien van der Kamp (griffier Overbetuwe en vicevoorzitter stuurgroep Gelderland Academie) werd het speelveld waarin griffiers zich begeven geschetst door Annemiek Meinen. Je bent tenslotte niet slechts griffier van een raad, maar functioneert ook in een organisatie. Je hebt wellicht collega’s op de griffie en je speelt een belangrijke rol binnen de driehoek van burgemeester, secretaris en griffier. Hoe ga je om met het spanningsveld tussen raad en college? Of met de spanning binnen de raad of de gemeente in het geheel?

Ervaringen delen

Vervolgens ging Annemiek in gesprek met Erwin Geldorp, griffier van Dronten. Hij deelde zijn ervaringen als griffier van o.a. Zevenaar en Dronten en gaf zijn collega’s een inkijkje in hoe hij omging met mindere tijden en wat hij daarvan heeft geleerd.
Evert Bunt (a.i. griffier van Zwijndrecht) is een van de vertrouwenspersonen van de Vereniging van Griffiers. Hij vertelde kort over zijn ervaringen als vertrouwenspersoon en waarvoor je met hem en zijn collega’s contact kunt opnemen. Een vertrouwenspersoon kan klankborden, kan spiegelen en heeft een luisterend oor. Daarnaast kent hij de juiste weg om mensen door te verwijzen voor coaching en waar nodig, juridische ondersteuning.

Anatomie van angst

Voor de pauze vond nog een intermezzo plaats met vocal coach Harjo Pasveer. Hij nam de aanwezigen op humoristische wijze mee in het functioneren van je stem, wat er mis kan gaan en waar dat aan ligt. De anatomie van angst is voor de deelnemers aan deze interactieve workshop geen mysterie meer. Zij kregen tips over hoe je door middel van het manipuleren van o.a. spieren in je keel, tong en houding duidelijker en zelfverzekerder overkomt.

Aan de slag

Na de pauze konden de deelnemers kiezen uit twee workshops, of in gesprek gaan met de vertrouwenspersoon. In het vervolg op de workshop van Harjo Pasveer gingen de aanwezigen aan zichzelf werken. Voor ieder waren er tips hoe om te gaan met bijvoorbeeld een zachte of trillende stem en een uitstraling. De deelnemers ging aan de slag met het beheersen van zenuwen, stemgebruik, timing en ook lichaamstaal.
Centrale vraag voor de tweede workshop was: hoe houd jij je staande als griffier? De deelnemers verkenden eerst welke waarde voor hen cruciaal was en wat er met hen gebeurt als deze in het geding is. Een van de aanwezige griffiers zit in een situatie die hem voor diverse dilemma’s stelt en deze situatie mochten we als casus gebruiken. Met hulp van organisatie-opstellingen onderzocht de groep het speelveld. In behoorlijk korte tijd herkenden zij een aantal dynamieken die van invloed waren op de positie van de griffier en dus ook op zijn gevoel. Heel belangrijk was bijvoorbeeld het functioneren van de driehoek. Als het daar vast zit, kan je als griffier makkelijk alleen komen te staan. De deelnemers besloten de workshop met een aantal hartenkreten: zoek elkaar als griffiers op, doe op regelmatige basis aan intervisie, gun je zelf coaching als je in een complexe omgeving werkt en investeer in de driehoek.

Vervolg

De volgende Dag van de Gelderse griffier is op vrijdag 15 januari 2021. We zien jullie daar graag weer!
Wil je eerder meer weten over een bepaald onderwerp of zie je jouw raad worstelen met bepaalde vraagstukken? Wij kijken graag samen met jou naar de mogelijkheden voor een kennis- of netwerkbijeenkomst.

Heb jij behoefte aan een gesprek met een vertrouwenspersoon van de Vereniging van Griffiers? Of wil je er zelf een worden? Neem dan contact met hen op.